Sąd Rejonowy w Krakowie zadaje 3 pytania prejudycjalne do TSUE w sprawie sankcji kredytu darmowego – kontynuacja po C-744/24

Trzy pytania, które mogą przewrócić linię orzeczniczą polskich sądów

W miniony piątek Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie, VI Wydział Cywilny, w składzie sędzia Maciej Świder, skierował do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej trzy pytania prejudycjalne dotyczące sankcji kredytu darmowego (SKD). Pytania zostały zadane na kanwie procesu opartego o art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim i są bezpośrednią kontynuacją wątku otwartego przez wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24.

To moment, którego konsumenci i pełnomocnicy w sprawach SKD czekali od miesięcy. Rozstrzygnięcie tych pytań może całkowicie zmienić linię orzeczniczą polskich sądów w sprawach o sankcję kredytu darmowego – i to na korzyść kredytobiorców.

O co konkretnie pyta krakowski sąd?

Pytania krakowskiego sądu zmierzają w trzech kierunkach – każdy z nich ma istotne znaczenie systemowe:

Pytanie pierwsze – RRSO oparte na bezprawnej klauzuli

Pierwsze pytanie dotyczy sytuacji, w której bank w umowie naliczał odsetki nie tylko od wypłaconej kwoty kredytu, ale również od pozaodsetkowych kosztów (np. skredytowanej prowizji, składki ubezpieczeniowej) – co TSUE w wyroku C-744/24 uznał za sprzeczne z art. 3 lit. j) dyrektywy 2008/48/WE.

Krakowski sąd pyta: skoro podstawa naliczania odsetek była bezprawna, to wartości RRSO i stopy oprocentowania kredytu wpisane do umowy są również wadliwe – mimo że matematycznie wyliczone poprawnie z błędnych założeń. Czy w takiej sytuacji automatycznie naruszono obowiązek z art. 10 ust. 2 lit. f) i g) dyrektywy?

Pytanie drugie – czy SKD obejmuje tylko obowiązki informacyjne?

To najważniejsze systemowo pytanie ze wszystkich trzech. Polskie sądy w ostatnich latach zaczęły zawężać zakres SKD wyłącznie do naruszeń obowiązków informacyjnych z art. 30 u.k.k. (implementującego art. 10 dyrektywy). Tymczasem dyrektywa 2008/48/WE zawiera również normy materialnoprawne – m.in. zakaz naliczania odsetek od kosztów pozaodsetkowych (art. 3 lit. j).

Krakowski sąd zadaje pytanie wprost: czy obowiązek państwa członkowskiego z art. 23 dyrektywy (ustanowienia „skutecznej, proporcjonalnej i odstraszającej sankcji") obejmuje wyłącznie naruszenia informacyjne, czy wszystkie naruszenia dyrektywy?

Z uzasadnienia postanowienia krakowskiego sądu (wg ujawnionego stanowiska):

Wykładnia ograniczająca SKD wyłącznie do obowiązków informacyjnych powodowałaby błędną implementację dyrektywy.

Jeżeli TSUE uzna, że SKD musi obejmować również naruszenia materialnoprawne, oznacza to rewolucję w sprawach kredytowych:

• Każda klauzula naliczająca odsetki od skredytowanych kosztów = potencjalna podstawa SKD
• Każde naruszenie maksymalnych pozaodsetkowych kosztów kredytu = potencjalna podstawa SKD
• Każde naruszenie zasad oceny zdolności kredytowej z art. 8 dyrektywy = potencjalna podstawa SKD

Pytanie trzecie – roczny termin zawity sprzeczny z prawem UE?

To pytanie, które krąży po polskich sądach od lat. Przepis art. 45 ust. 5 u.k.k. stanowi, że uprawnienie konsumenta do złożenia oświadczenia o SKD wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy. Sektor bankowy interpretuje „wykonanie umowy" jako moment wypłaty środków przez bank, a nie zakończenie spłaty kredytu przez konsumenta.

Konsekwencja jest absurdalna: uprawnienie konsumenta wygasa, zanim jeszcze konsument spłaci kredyt – nie wspominając o tym, że nie ma realnej możliwości oceny pełnej skali naruszeń banku przed zakończeniem wykonywania umowy.

Krakowski sąd pyta: czy taka wykładnia jest zgodna z zasadą skuteczności prawa Unii i efektem odstraszającym wymaganym przez art. 23 dyrektywy?

Co istotne, pytanie o roczny termin zostało już raz zadane TSUE, ale Trybunał nie zdążył się wypowiedzieć – postępowanie główne zostało wcześniej umorzone. Tym razem jest szansa na rozstrzygnięcie merytoryczne.

Pełna treść pytań prejudycjalnych

Poniżej publikujemy treść pytań krakowskiego sądu, uzyskaną w drodze dostępu do informacji publicznej:

Pytanie pierwsze

Czy art. 10 ust. 2 lit. f) i g) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz.Urz.UE L z 2008 r., nr 133, s. 66) w związku z art. 3 lit. j) tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że obowiązek podania w umowie o kredyt konsumencki prawidłowej stopy oprocentowania kredytu oraz prawidłowej rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania jest naruszony wówczas, gdy wartości liczbowe zamieszczone w umowie – mimo poprawności matematycznej – zostały obliczone na podstawie postanowienia umownego sprzecznego z art. 3 lit. j) dyrektywy 2008/48/WE, przewidującego naliczanie odsetek również od kwot wchodzących w skład całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta w rozumieniu art. 3 lit. g) tej dyrektywy, a nie wyłącznie od wypłaconej kwoty kredytu?

Pytanie drugie

Czy art. 23 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG w związku z motywem 47 tej dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że obowiązek ustanowienia skutecznej, proporcjonalnej i odstraszającej sankcji obejmuje wyłącznie naruszenia obowiązków informacyjnych określonych w art. 10 ust. 2 tej dyrektywy, czy też rozciąga się również na naruszenia norm materialnoprawnych dyrektywy, w tym na zastosowanie w umowie o kredyt konsumencki postanowienia sprzecznego z art. 3 lit. j) tej dyrektywy, polegającego na naliczaniu odsetek od kwot wchodzących w skład całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta?

Pytanie trzecie

Czy art. 23 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG, interpretowany w świetle motywu 47 tej dyrektywy oraz zasady skuteczności prawa Unii, należy rozumieć w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie uregulowaniu krajowemu, zgodnie z którym uprawnienie konsumenta do skorzystania z sankcji polegającej na zwrocie kredytu bez odsetek i innych kosztów kredytu wygasa po upływie jednego roku od dnia wykonania umowy o kredyt konsumencki przez kredytodawcę, w sytuacji gdy taka wykładnia prowadzi w praktyce do wygaśnięcia uprawnienia jeszcze w trakcie wykonywania umowy przez konsumenta, to jest zanim konsument spłaci wszystkie raty kredytu i zanim może zidentyfikować pełen zakres skutków finansowych naruszeń popełnionych przez kredytodawcę przy zawarciu umowy – a w konsekwencji powoduje, że sankcja nie ma charakteru skutecznego i odstraszającego w odniesieniu do umów o kredyt konsumencki zawartych na okres dłuższy niż jeden rok?

Co to oznacza dla aktualnie toczących się spraw o SKD?

Pytania prejudycjalne mają zawieszający wpływ na sprawy o podobnym przedmiocie – zarówno bezpośrednio (przez zawieszenie postępowania na podstawie art. 177 § 1 pkt 31 k.p.c.), jak i pośrednio (przez wstrzymanie wydawania wyroków przez sądy oczekujące na rozstrzygnięcie kwestii systemowej).

Sceptyczne spojrzenie – ile to potrwa i co może pójść nie tak?

Bądźmy realistami:

1. 1Czas do wyroku – sprawy prejudycjalne w TSUE trwają zwykle 18–24 miesiące od rejestracji. Pytania zostały zadane w kwietniu 2026 r. – wyroku można się spodziewać najwcześniej na przełomie 2027/2028 r.
2. 2Ryzyko „torpedowania" – sektor bankowy może próbować umorzyć postępowanie główne (jak w sprawie C-744/24, gdzie Bank Pekao próbował uznać roszczenie). Szczegółowo opisaliśmy to w artykule Sąd we Włodawie – cichy bohater wyroku TSUE.
3. 3Możliwa odpowiedź zawężająca – TSUE może utrzymać linię z C-472/23 i orzec, że poprawność matematyczna RRSO wystarcza, niezależnie od bezprawności podstawy obliczeń.

Mimo tych zastrzeżeń, sam fakt zadania pytań już wpływa na praktykę sądową – sądy ostrożniej oddalają powództwa SKD, a banki częściej proponują ugody.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy moja sprawa o SKD zostanie zawieszona z powodu pytań krakowskich?

Niekoniecznie. Sąd może (ale nie musi) zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia TSUE. W praktyce dotyczy to spraw, w których podstawa pozwu pokrywa się z przedmiotem pytań prejudycjalnych. Każdą sytuację należy ocenić indywidualnie – adwokat z naszej kancelarii bezpłatnie sprawdzi Twoją umowę po przesłaniu na pln@adwokatjsosnowski.pl.

Czy warto składać oświadczenie o SKD przed wyrokiem TSUE?

Tak. Złożenie oświadczenia w obowiązującym terminie zabezpiecza Twoje uprawnienie. Jeżeli TSUE uzna roczny termin za sprzeczny z prawem UE – tym lepiej. Jeżeli go utrzyma – będziesz mieć terminowo złożone oświadczenie.

Czy pytania krakowskie dotyczą tylko jednego konkretnego banku?

Nie. Pytania mają charakter systemowy – odpowiedź TSUE będzie wiązała sądy we wszystkich sprawach o sankcję kredytu darmowego, niezależnie od tego, który bank jest pozwany.

Co oznacza „naruszenie materialnoprawne" w odróżnieniu od „informacyjnego"?

Naruszenie informacyjne = bank nie podał w umowie wymaganej informacji albo podał ją błędnie (np. RRSO, koszty, harmonogram).

Naruszenie materialnoprawne = bank zastosował klauzulę sprzeczną z prawem (np. naliczanie odsetek od kosztów pozaodsetkowych, przekroczenie maksymalnych pozaodsetkowych kosztów kredytu).

Dotychczasowa wykładnia polskich sądów uznawała SKD głównie przy naruszeniach informacyjnych. Pytanie drugie może to zmienić.

Czy analiza AI na SKDomat.pl jest wiążąca?

Nie. Analiza AI może być wadliwa – służy szybkiej, wstępnej weryfikacji. Każdą umowę dodatkowo bezpłatnie sprawdza adwokat z Kancelarii Sosnowski Adwokaci i Radcowie Prawni (kontakt: pln@adwokatjsosnowski.pl).

Kiedy poznamy sygnaturę nowej sprawy w TSUE?

Sygnatura zostanie nadana po rejestracji pytań w sekretariacie Trybunału Sprawiedliwości UE w Luksemburgu – zwykle w ciągu kilku tygodni od skierowania postanowienia. Będziemy aktualizować ten artykuł, gdy tylko sygnatura zostanie ujawniona.

---

Podsumowanie

Trzy pytania prejudycjalne Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia (sędzia Maciej Świder) to najważniejsze pytania systemowe w sprawie sankcji kredytu darmowego od czasu wyroku C-744/24. Mogą one:

• rozszerzyć katalog naruszeń skutkujących SKD o naruszenia materialnoprawne dyrektywy,
• zlikwidować główną linię obrony banków opartą na rocznym terminie zawitym z art. 45 ust. 5 u.k.k.,
• przywrócić sądy na drogę prokonsumenckiej wykładni prawa unijnego.

Czekamy na rejestrację sprawy w TSUE i nadanie sygnatury. Do tego czasu warto nie zwlekać z analizą umowy i ewentualnym złożeniem oświadczenia o SKD – stan zawieszenia, jaki tworzą pytania prejudycjalne, działa na korzyść konsumentów.

---

Stan prawny na 28 kwietnia 2026 r. | Podstawa: postanowienie Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie, VI Wydział Cywilny, sędzia Maciej Świder; wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 r., C-744/24; wyrok TSUE C-472/23; dyrektywa 2008/48/WE (art. 3 lit. g i j, art. 10 ust. 2 lit. f i g, art. 23, motyw 47); ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1362), art. 30, art. 45.