Sektor bankowy ruszył z kontrnarracją – ale liczby mówią co innego
Niespełna godzinę po publikacji wyroku TSUE w sprawie C-744/24 (23 kwietnia 2026 r., 10:10) Związek Banków Polskich oraz pełnomocnicy banków zaczęli rozsyłać identycznie brzmiącą tezę: „TSUE nie otwiera drogi do stosowania sankcji kredytu darmowego". Tę linię obrony powtórzyli kolejno dr Tadeusz Białek (Prezes ZBP), adw. Wojciech Wandzel (lider praktyki bankowej KKG Legal) oraz biuro prasowe Banku Pekao S.A. – pozwanego w sprawie.
Po drugiej stronie barykady stanęli prawnicy konsumentów, Rzecznik Finansowy dr Michał Ziemiak oraz Stowarzyszenie Stop Bankowemu Bezprawiu. Ich wniosek jest diametralnie inny: to przełom, który uruchomi falę pozwów i ujednolici orzecznictwo na korzyść kredytobiorców.
Kto ma rację? Przeanalizowaliśmy treść wyroku punkt po punkcie i porównaliśmy ją z publicznymi wypowiedziami obu stron. Wniosek jest jednoznaczny: sektor bankowy świadomie zniekształca treść orzeczenia, próbując wykorzystać motyw 60 wyroku jako tarczę. Poniżej pokazujemy konkretnie, gdzie i dlaczego.
Pełna treść wyroku do pobrania
Cała analiza opiera się na oficjalnym tekście orzeczenia. Możesz go pobrać poniżej i samodzielnie zweryfikować każdy cytat.
:::
Kto powiedział co? Mapa stanowisk po wyroku
| Strona | Osoba / Instytucja | Stanowisko po wyroku |
|---|---|---|
| Banki / ZBP | dr Tadeusz Białek, Prezes ZBP | „Wyrok nie otwiera drogi do masowego, automatycznego stosowania SKD". Powołuje się na motyw 60 wyroku. |
| Banki | adw. Wojciech Wandzel, KKG Legal | „Nie ma podstaw do stosowania SKD. Naliczanie odsetek od kosztów to nie naruszenie obowiązków informacyjnych". |
| Banki | Biuro prasowe Banku Pekao S.A. | „Trybunał uznał, że bank może kredytować pozaodsetkowe koszty (...) sankcja wymaga indywidualnej oceny". |
| Konsumenci | adw. Konrad Łosicki, Wieniawska Adwokaci i Radcy Prawni S.K.A. (pełnomocnik konsumenta P.W.) | „TSUE wprost mówi czarno na białym: bank nie może naliczać odsetek od kwoty, której nigdy nie wypłacił kredytobiorcy". |
| Konsumenci | r.pr. Wojciech Bochenek, Bochenek, Ciesielski i Wspólnicy | „Jednoznaczne i dosadne zakwestionowanie praktyki banków. Konsumenci mają prawo odzyskać nadpłacone raty odsetkowe". |
| Konsumenci | r.pr. Anna Sekura-Konopka, kancelaria KPP | „Wyrok ujednolici orzecznictwo na korzyść konsumentów. Może ruszyć fala nowych pozwów". |
| Konsumenci | r.pr. Marcin Szołajski | „TSUE jednoznacznie wskazał, że banki nie mogą zarabiać na kosztach faktycznie niewypłaconych konsumentowi". |
| Konsumenci | adw. Andrzej Hantke, Hantke & Piskor | „Dla tysięcy toczących się procesów to przełom – zmienia układ sił". |
| Państwo | dr Michał Ziemiak, Rzecznik Finansowy | „Zwycięstwo! TSUE potwierdził moje stanowisko. To kluczowy wpływ na sytuację tysięcy kredytobiorców". |
| Społeczeństwo | Stowarzyszenie Stop Bankowemu Bezprawiu | „Wiele umów zawierało konstrukcję sprzeczną z prawem konsumenckim". |
Już sama liczba i ranga osób stojących po stronie konsumentów (w tym państwowy organ ochrony klientów rynku finansowego) pokazuje, że narracja ZBP jest izolowana. Ale rozłóżmy ją na czynniki pierwsze.
7 mitów sektora bankowego – i co naprawdę powiedział TSUE
MIT 1 (ZBP, Białek): „TSUE nie otwiera drogi do stosowania SKD"
Co powiedział dr Tadeusz Białek (ZBP):
„Wprawdzie Trybunał przyznał, że bank nie może naliczać odsetek bezpośrednio od kredytowanych kosztów, to jednak wprost przesądził prawo banku do rekompensaty tych kosztów poprzez proporcjonalnie wyższe oprocentowanie wypłaconej kwoty kredytu" (komunikat ZBP, 23.04.2026).
Co naprawdę mówi wyrok:
TSUE rzeczywiście w motywie 60 wskazał, że bank może zrekompensować sobie koszty przez wyższe oprocentowanie. Ale to dotyczy przyszłości i konstrukcji nowych umów, a nie umów już zawartych! W stanie faktycznym sprawy P.W. bank nie zastosował „proporcjonalnie wyższego oprocentowania" – on bezpośrednio naliczył odsetki od skredytowanej składki ubezpieczeniowej w wysokości 16 785,08 PLN. To dwie zupełnie różne konstrukcje prawne.
Przekłamanie: ZBP używa motywu 60 jako tarczy ochronnej dla już istniejących, wadliwych umów, podczas gdy Trybunał odnosił go wyłącznie do dopuszczalnego modelu na przyszłość.
MIT 2 (KKG Legal, Wandzel): „Nie ma podstaw do SKD, bo to nie naruszenie obowiązków informacyjnych"
Co powiedział adw. Wojciech Wandzel:
„Sankcja może być stosowana przy dopuszczeniu wykładni (...) RRSO wyliczona była nieprawidłowo, ale nie ma podstaw do stosowania SKD".
Co naprawdę mówi wyrok:
TSUE w odpowiedzi na drugie pytanie prejudycjalne stwierdził wprost, że bank musi jasno, precyzyjnie i wyczerpująco informować konsumenta o podstawie naliczania odsetek. Skoro w umowie P.W. odsetki naliczono od 150 000 PLN (a wypłacono 133 214,92 PLN) bez wyraźnego poinformowania, że podstawą jest inna kwota niż wypłacona – to jest wprost naruszenie obowiązków informacyjnych z art. 30 ust. 1 pkt 6, 7 i 10 ustawy o kredycie konsumenckim, które uruchamia sankcję z art. 45 u.k.k.
Co przemilcza KKG Legal
Mec. Wandzel pomija fakt, że błędne RRSO (a TSUE potwierdził, że było błędne) jest samodzielną przesłanką SKD – to art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k. Nie trzeba szukać „dodatkowych" naruszeń.
MIT 3 (Bank Pekao): „Trybunał dopuścił kredytowanie pozaodsetkowych kosztów"
Co napisał Bank Pekao:
„Trybunał uznał, że bank może kredytować pozaodsetkowe koszty, jednak nie może naliczać od nich odsetek".
Manipulacja: to zręczne odwrócenie ciężaru wypowiedzi. Owszem – kredytowanie składki samo w sobie nie jest zakazane. Ale TSUE jednoznacznie zakazał dotychczasowej praktyki Pekao polegającej na naliczaniu odsetek od tej skredytowanej kwoty. Bank ogłasza więc „sukces" na podstawie zdania, które potwierdza... jego własną przegraną.
MIT 4 (ZBP): „Każdą sprawę trzeba oceniać indywidualnie – więc nie będzie fali pozwów"
Co naprawdę się stanie:
- Umowa P.W. została zawarta na podstawie wzorca umownego (potwierdziła to r.pr. Anna Sekura-Konopka).
- Setki tysięcy konsumentów podpisały identyczne wzorce w Banku Pekao i innych bankach.
- Dotychczas w polskich sądach 80–90% spraw o SKD wygrywały banki (dane Business Insider, 23.04.2026). Wyrok TSUE odwraca ten trend.
- W sądach toczy się już ponad 25 000 spraw o SKD (dane Bankier.pl, 23.04.2026) – wyrok daje im wszystkim nową, mocną podstawę prawną.
„Indywidualna ocena" nie jest argumentem przeciwko masowości – jest jedynie standardową procedurą sądową. Frankowicze też mieli „indywidualne oceny" – a wyroki zapadają hurtowo.
MIT 5 (Białek): „Kancelarie odszkodowawcze odtrąbią fałszywy sukces"
Co powiedział dr Białek (oświadczenie wideo, 23.04.2026):
„Kancelarie odszkodowawcze skrzętnie ukrywają skandaliczny model, w którym funkcjonują (...) skupują roszczenia za 10–15% wartości".
To klasyczny zabieg odwrócenia uwagi (*ad hominem*): zamiast merytorycznie odnieść się do treści wyroku, ZBP atakuje wizerunek pełnomocników konsumentów. Tymczasem:
- W sprawie P.W. konsumenta reprezentowała kancelaria adwokacka Wieniawska Adwokaci i Radcy Prawni S.K.A. (mec. Łosicki) – nie „kancelaria odszkodowawcza skupująca wierzytelności".
- Po stronie konsumentów wypowiada się również państwowy Rzecznik Finansowy – instytucja powołana ustawą, której nikt nie może oskarżyć o „kupowanie roszczeń".
- Renomowane kancelarie adwokackie i radcowskie (Bochenek/Ciesielski, Hantke & Piskor, Sosnowski Adwokaci i Radcowie Prawni, KPP, Szołajski) działają wyłącznie w modelu pełnomocnictwa, a nie cesji.
MIT 6 (Pekao + ZBP): „SKD wymaga naruszenia ściśle określonych obowiązków informacyjnych"
To zdanie jest prawdą formalną, ale fałszywą sugestią. Bank chce sugerować, że jego umowa nie zawiera takich naruszeń. Tymczasem art. 30 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim wymienia 16 obowiązkowych elementów umowy, w tym:
- pkt 4: całkowita kwota kredytu,
- pkt 6: stopa oprocentowania kredytu i warunki jej stosowania,
- pkt 7: rzeczywista roczna stopa oprocentowania (RRSO),
- pkt 10: informacja o innych kosztach,
- pkt 16: całkowita kwota do zapłaty.
Naruszenie któregokolwiek z tych elementów uprawnia konsumenta do SKD. W sprawie P.W. – po wyroku TSUE – wszystkie pięć powyższych zostało zaprezentowanych w sposób wprowadzający w błąd (odsetki od niewłaściwej podstawy, zawyżona RRSO, niejasny opis składników kosztu).
MIT 7: „To problem małej, niszowej sprawy z Włodawy"
Fakty:
- Pozwany: Bank Pekao S.A. – jeden z trzech największych banków w Polsce, kontrolowany przez Skarb Państwa.
- Wartość przedmiotu sporu w samej sprawie P.W.: ok. 30 100 PLN roszczeń + zwolnienie z dalszego oprocentowania.
- Skala rynku: w 2022 r., gdy zawarto umowę P.W., banki udzieliły kredytów konsumenckich na kwotę ponad 90 mld PLN (dane KNF). Większość zawierała skredytowane prowizje lub ubezpieczenia.
Dlaczego banki tak zaciekle bronią starej narracji?
To pytanie o pieniądze, nie o prawo. Pokazuje to prosta arytmetyka:
| Pozycja | Wartość szacunkowa |
|---|---|
| Liczba kredytów konsumenckich z mechanizmem „odsetek od skredytowanych kosztów" (2018–2025) | kilka milionów umów |
| Średnia wartość roszczenia konsumenta z tytułu SKD | 15 000 – 50 000 PLN |
| Łączny potencjał roszczeń wobec polskiego sektora bankowego | dziesiątki miliardów PLN |
| Liczba spraw SKD już w sądach (kwiecień 2026) | ponad 25 000 |
To dlatego ZBP w ciągu 90 minut od ogłoszenia wyroku przygotował i rozesłał gotową, identycznie brzmiącą notę prasową. To dlatego komunikaty Banku Pekao, ZBP i KKG Legal używają niemal identycznych sformułowań. To skoordynowana kampania PR-owa, mająca powstrzymać kredytobiorców przed składaniem oświadczeń o SKD.
Czego boi się sektor bankowy
Banki boją się nie samego wyroku TSUE, lecz efektu psychologicznego: kredytobiorcy, którzy do tej pory wahali się, czy występować z roszczeniem, mogą teraz masowo skorzystać z SKD. Dlatego priorytetem ZBP jest dziś zniechęcić jak najwięcej osób do działania.
Kto ma rację? Trzy obiektywne argumenty
1. **Argument literalny** – co dokładnie napisał TSUE
Sentencja wyroku C-744/24 w punkcie 1 stwierdza, że art. 3 lit. l, art. 3 lit. j i art. 10 ust. 2 dyrektywy 2008/48/WE stoją na przeszkodzie praktyce naliczania odsetek od kwot przeznaczonych na koszty kredytu, których konsument nie otrzymał do dyspozycji. „Stoją na przeszkodzie" to w języku TSUE najsilniejsze sformułowanie zakazu – nie ma tu miejsca na „indywidualną ocenę" samego mechanizmu.
2. **Argument systemowy** – linia orzecznicza TSUE
Wyrok C-744/24 wpisuje się w jednolitą linię orzeczniczą TSUE wzmacniającą ochronę konsumenta:
- C-472/23 (2024) – RRSO musi być wyliczana od rzeczywistej kwoty,
- C-485/24 (2025) – obowiązki informacyjne kredytodawcy,
- C-744/24 (2026) – zakaz odsetek od skredytowanych kosztów.
Próby ZBP, by przedstawić ten wyrok jako „odosobniony" czy „wymagający dalszej wykładni", są sprzeczne z całą 15-letnią praktyką stosowania dyrektywy 2008/48.
3. **Argument funkcjonalny** – cel SKD
Sankcja kredytu darmowego (art. 45 u.k.k.) została wprowadzona właśnie po to, by prewencyjnie odstraszyć banki od konstruowania umów wprowadzających konsumenta w błąd. Gdyby przyjąć interpretację ZBP – że naruszenie istotnych obowiązków informacyjnych nie uruchamia SKD – sankcja byłaby martwym przepisem. Tego TSUE wprost nie dopuszcza.
Realne skutki wyroku – nasza ocena
Co czeka rynek w najbliższych miesiącach
1. Lawina nowych pozwów – szacunki to dodatkowe 30–50 tys. spraw w 2026 r.
2. Ujednolicenie orzecznictwa – sądy I instancji zaczną orzekać na korzyść konsumentów.
3. Zmiana praktyki bankowej – nowe wzorce umów bez „odsetek od kosztów".
4. Rezerwy w bankach – banki będą musiały zawiązać miliardowe rezerwy na potencjalne wypłaty (analogicznie do spraw frankowych).
5. Wezwanie do nowelizacji u.k.k. – sektor bankowy będzie próbował lobbować za zmianą art. 45 u.k.k.
Co powinieneś zrobić, jeśli masz kredyt gotówkowy lub konsolidacyjny?
Jeśli w Twojej umowie kredytu konsumenckiego znajduje się jedna z poniższych pozycji, wyrok TSUE C-744/24 daje Ci konkretną podstawę roszczeniową:
- skredytowana prowizja przygotowawcza,
- skredytowana składka ubezpieczeniowa (na życie, od utraty pracy, „spokojna spłata"),
- skredytowana opłata administracyjna,
- różnica między „kwotą kredytu" a „kwotą wypłaconą",
- RRSO obliczone od kwoty wyższej niż faktycznie wypłacona.
Nie wierz w narrację, że „nic się nie zmieniło". Zmieniło się wszystko – tylko sektor bankowy nie chce, żebyś o tym wiedział.
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy wyrok TSUE C-744/24 dotyczy tylko Banku Pekao?
Nie. Wyrok interpretuje dyrektywę unijną 2008/48/WE, która wiąże wszystkie banki i instytucje pożyczkowe w Polsce. Pekao był jedynie pozwanym w konkretnej sprawie, ale teza wyroku odnosi się do całego rynku.
Czy ZBP może mieć rację, że potrzeba „indywidualnej oceny"?
Indywidualna ocena dotyczy wysokości roszczenia i konkretnych okoliczności umowy, a nie samej zasady. Sam mechanizm „odsetek od skredytowanych kosztów" został przez TSUE jednoznacznie zakazany – tu nie ma miejsca na „indywidualną wykładnię".
Czy mogę dziś złożyć oświadczenie o SKD powołując się na ten wyrok?
Tak – wyrok TSUE od momentu publikacji (23.04.2026) wiąże wszystkie sądy państw członkowskich UE. Możesz powołać się na niego w każdym oświadczeniu o SKD i każdym pozwie. Wcześniej zalecamy bezpłatną analizę umowy.
Jak długo mam czas na złożenie oświadczenia o SKD?
Termin to 1 rok od dnia wykonania umowy (czyli z reguły od dnia spłaty ostatniej raty). Jeśli Twoja umowa nadal jest aktywna – termin jeszcze nie biegnie. Nie odkładaj decyzji.
Czy banki mogą podnieść oprocentowanie nowych kredytów po tym wyroku?
Mogą, jeśli zechcą zrezygnować z kredytowania kosztów. Ale wyższe oprocentowanie musi być transparentnie pokazane w RRSO – co paradoksalnie zwiększy presję konkurencyjną i może obniżyć całkowity koszt kredytów dla konsumentów.
---
Artykuł powstał w oparciu o publiczne wypowiedzi prawników i przedstawicieli sektora bankowego z 23 kwietnia 2026 r. (źródła: Prawo.pl, Business Insider, Bankier.pl, BANK.pl, oświadczenia ZBP) oraz pełną treść wyroku TSUE w sprawie C-744/24. Wszystkie cytaty pochodzą z oficjalnych komunikatów lub publikacji prasowych. Niniejszy materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.
Sprawdź swoją umowę kredytową
Skorzystaj z naszego bezpłatnego analizatora AI i dowiedz się, czy Twoja umowa kwalifikuje się do sankcji kredytu darmowego.