Motyw 60 wyroku C-744/24 – jedno zdanie, które zmienia narrację banków
23 kwietnia 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości UE wydał wyrok w sprawie C-744/24 P.W. przeciwko Bankowi Polska Kasa Opieki S.A. Większość komentarzy skupiła się na motywie dotyczącym naliczania odsetek od skredytowanych kosztów (zob. nasza analiza wyroku z 23 kwietnia). Sektor bankowy chętnie cytuje fragmenty o „proporcjonalności" sankcji – ale konsekwentnie pomija motyw 60.
A motyw 60 to fragment, który przesądza o jednym z najczęstszych argumentów obronnych banków w sprawach o sankcję kredytu darmowego.
O czym dokładnie mówi motyw 60
Trybunał stwierdził w nim, że kredytodawca ma wybór modelu cenowego: może pobrać prowizję z góry (jeżeli klienta na nią stać) albo zamiast tego wbudować ten koszt w wyższą stopę oprocentowania. Wynik ekonomiczny może być identyczny – ale to bank decyduje, jak skonstruuje cenę kredytu.
Brzmi jak akademicka uwaga? Nie. To bezpośredni argument procesowy, który rozbraja jedną z najczęściej powtarzanych linii obrony banków: że sankcja kredytu darmowego jest wobec nich „nieproporcjonalnie surowa".
Argument banków, który właśnie się rozsypał
W procesach o SKD banki regularnie podnoszą:
„Sankcja kredytu darmowego jest nieproporcjonalnie surowa – tracimy prawo do całości odsetek za błąd informacyjny, który nie wyrządził konsumentowi realnej szkody."
To nie jest abstrakcyjna wątpliwość – to argument, który był wielokrotnie podnoszony przed sądami krajowymi, a następnie testowany przed TSUE (m.in. w sprawach C-42/15 Home Credit Slovakia, C-679/18 OPR-Finance, C-377/14 Radlinger). Trybunał konsekwentnie uznawał sankcję za proporcjonalną, a w wyroku C-744/24 dodał argument bardzo praktyczny.
Motyw 60 odpowiada bankom: sami wybraliście ten model. Mogliście inaczej.
1. Kredytodawca mógł zaoferować prosty kredyt z wyższym oprocentowaniem i bez prowizji.
2. Świadomie zdecydował się na model z prowizjami (często skredytowanymi i obciążonymi odsetkami).
3. Dlatego ponosi konsekwencje braku transparentności takiego modelu – w tym sankcję z art. 45 u.k.k.
To klasyczna konstrukcja ryzyka biznesowego: kto wybrał bardziej skomplikowany produkt, ponosi koszty jego wad.
Kontekst, który rzadko się podnosi: rekordowo niskie stopy 2020–2021
Żeby zrozumieć, dlaczego banki tak mocno bronią modelu prowizyjnego, trzeba cofnąć się do okresu 2020–2021. To czas rekordowo niskich stóp procentowych w historii Polski. Stopa referencyjna NBP wynosiła 0,10%, a maksymalne oprocentowanie kredytu konsumenckiego (zgodnie z art. 359 § 21 k.c. – dwukrotność stopy referencyjnej powiększonej o 3,5 p.p.) wynosiło wówczas 7,2%.
Z punktu widzenia banku – zdecydowanie za mało, żeby osiągnąć zakładaną rentowność na kredycie konsumenckim, zwłaszcza krótkoterminowym, gdzie koszty operacyjne udzielenia kredytu są wysokie w stosunku do kwoty.
Rozwiązanie sektora było proste i powszechne:
| Element konstrukcji kredytu | Praktyka banków 2020–2021 | Skutek ekonomiczny |
|---|---|---|
| Oprocentowanie nominalne | Często blisko maksimum (~7%) | Spełnienie limitu z art. 359 § 21 k.c. |
| Prowizja za udzielenie | 5%, 10%, nierzadko 20–30% kwoty kredytu | Faktyczna „opłata przystąpienia" |
| Kredytowanie prowizji | Prowizja doliczana do kapitału | Odsetki naliczane także od prowizji |
| RRSO | Często dwukrotność oprocentowania nominalnego | Realna cena dla konsumenta dużo wyższa |
Innymi słowy: prowizja stała się substytutem odsetek. I – co kluczowe – pozwalała skutecznie ominąć instytucję odsetek maksymalnych, która z założenia chroni konsumenta przed lichwą.
Tu właśnie pojawia się motyw 60 wyroku C-744/24: TSUE mówi wprost, że ten model był wyborem biznesowym kredytodawcy, a nie obiektywną koniecznością.
Trzy stanowiska, których nie da się utrzymać jednocześnie
To jest miejsce, w którym narracja sektora bankowego staje się wewnętrznie sprzeczna. W procesach o SKD banki bronią się trzema argumentami – ale nie da się ich pogodzić.
Trzy wzajemnie wykluczające się tezy banku
1. „Musieliśmy stosować prowizje, bo stopy były za niskie" – czyli prowizja była konieczna, by zachować rentowność.
2. „Prowizję rozkładaliśmy w czasie, bo to wygodniejsze dla konsumenta" – czyli kredytowanie kosztu było korzyścią dla klienta.
3. „Wszystko było transparentne i zrozumiałe dla konsumenta" – czyli klient wiedział, że płaci prowizję jako substytut odsetek i że odsetki są naliczane także od prowizji.
Spróbujmy zestawić te tezy:
- Jeżeli prowizja była substytutem odsetek wymuszonym przez stopy – to konsument musiał o tym wiedzieć, żeby świadomie ocenić cenę. Czy w umowach pojawiała się informacja w stylu: „pobieramy prowizję 20%, bo limit odsetek maksymalnych jest dla nas za niski"? Nie – takich klauzul nie było.
- Jeżeli kredytowanie prowizji było wygodą dla konsumenta – to konsument musiał rozumieć, że dzięki tej „wygodzie" przez kilka lat płaci odsetki od nieotrzymanych pieniędzy. Czy umowy zawierały przykład pokazujący, ile dodatkowo zapłaci za to „rozłożenie w czasie"? W praktyce – nie.
- Jeżeli całość była transparentna – to dlaczego średnia różnica między oprocentowaniem nominalnym a RRSO w kredytach z tego okresu wynosiła kilka, a nawet kilkanaście punktów procentowych? Konsument widział „7% oprocentowania", a faktycznie płacił dwukrotnie więcej.
Te trzy tezy wzajemnie się wykluczają. Nie można jednocześnie twierdzić, że prowizja była konieczna ekonomicznie, korzystna dla konsumenta i w pełni dla niego zrozumiała.
Praktyczne przełożenie motywu 60 na sprawy o SKD
W jaki sposób motyw 60 może być wykorzystywany w postępowaniach sądowych? W co najmniej trzech kontekstach:
1. Odpowiedź na zarzut nieproporcjonalności sankcji
Gdy bank powołuje się na rzekomą „niewspółmierną surowość" SKD, można odpowiedzieć: TSUE w motywie 60 wyroku C-744/24 wprost wskazał, że konstrukcja prowizyjna była wyborem kredytodawcy. Ryzyko nieprawidłowości w tak skonstruowanym produkcie obciąża tego, kto go zaprojektował – nie konsumenta.
2. Wzmocnienie argumentu o naruszeniu art. 30 ust. 1 pkt 7 u.k.k.
Skoro prowizja była substytutem odsetek, a jej wysokość i mechanizm nie były klarownie wyjaśnione w umowie, naruszono obowiązek informacyjny dotyczący RRSO i całkowitego kosztu kredytu. Motyw 60 daje konsumentowi argument, że pełna transparentność modelu cenowego była warunkiem zgodności z u.k.k.
3. Rozbicie linii obrony „nasza praktyka była rynkowa"
Banki często bronią się stwierdzeniem, że stosowały „standard rynkowy". Motyw 60 odpowiada: standard rynkowy oparty na nieprzejrzystym modelu nie zwalnia z obowiązków informacyjnych. To, że wszyscy robili tak samo, nie czyni praktyki zgodną z prawem.
Co to oznacza dla Twojej umowy
Jeżeli zawarłaś/eś umowę kredytu konsumenckiego w okresie 2020–2021 (i nie tylko – mechanizm działał także wcześniej i później) i widzisz w niej:
- prowizję powyżej 5% kwoty kredytu,
- prowizję doliczoną do kapitału (skredytowaną), od której naliczane są odsetki,
- RRSO znacząco wyższe od oprocentowania nominalnego,
- brak czytelnego wyjaśnienia, dlaczego prowizja jest tak wysoka i jak wpływa na całkowity koszt,
– to są to typowe sygnały, że Twoja umowa może podlegać sankcji kredytu darmowego.
1. Bezpłatna analiza AI – prześlij umowę przez SKDomat.pl/analiza. System wskaże potencjalne naruszenia z odwołaniem do konkretnych przepisów.
2. Weryfikacja adwokacka – wynik analizy AI może być wadliwy. Każdą umowę sprawdza dodatkowo zespół Kancelarii Sosnowski Adwokaci i Radcowie Prawni – bezpłatnie i bez zobowiązań.
3. Decyzja o dalszych krokach – jeżeli umowa kwalifikuje się do SKD, prawnik wyjaśni Ci możliwe scenariusze (oświadczenie, wezwanie, postępowanie sądowe).
Najczęściej zadawane pytania (FAQ)
Czy motyw 60 wyroku C-744/24 dotyczy tylko Banku Pekao?
Nie. Wyrok TSUE wiąże sądy wszystkich państw członkowskich UE w analogicznych sprawach. Argument z motywu 60 może być stosowany w postępowaniach przeciwko każdemu kredytodawcy, który stosował model prowizyjny w kredytach konsumenckich.
Czy mogę powołać się na motyw 60, jeżeli moja umowa jest z 2018 albo 2023 roku?
Tak. Motyw 60 odnosi się do konstrukcji modelu cenowego kredytu jako wyboru biznesowego kredytodawcy – a nie do konkretnego okresu rynkowego. Argument działa zarówno dla umów z okresu rekordowo niskich stóp (2020–2021), jak i z innych okresów, w których bank stosował wysokie prowizje obok oprocentowania.
Czy stopy procentowe 2020–2021 są okolicznością łagodzącą dla banku?
Nie – wręcz przeciwnie. TSUE w motywie 60 wskazuje, że kredytodawca miał alternatywę (wyższe oprocentowanie zamiast prowizji) i świadomie wybrał model bardziej skomplikowany. Argumentacja „byliśmy zmuszeni przez stopy" wzmacnia tezę, że bank szukał obejścia limitu odsetek maksymalnych.
Czy prowizja 5% oznacza automatycznie sankcję kredytu darmowego?
Nie. Sama wysokość prowizji nie przesądza o SKD. Sankcja wymaga konkretnego naruszenia z art. 45 ust. 1 u.k.k. – najczęściej dotyczącego błędnie wyliczonego RRSO, brakujących informacji o kosztach lub niewłaściwej konstrukcji harmonogramu spłat. Prowizja jest jednak częstym punktem wyjścia do takich naruszeń.
Czy wynik analizy AI na SKDomat.pl jest wiążący?
Nie. Analiza AI może być wadliwa – służy szybkiej, wstępnej weryfikacji. Każdą umowę dodatkowo sprawdza adwokat z Kancelarii Sosnowski Adwokaci i Radcowie Prawni. Weryfikacja jest bezpłatna i bez zobowiązań – wystarczy przesłać umowę na pln@adwokatjsosnowski.pl.
Gdzie znajdę pełną treść wyroku C-744/24?
Wyrok jest dostępny w bazie InfoCuria Trybunału Sprawiedliwości UE (curia.europa.eu). Szerzej omawiamy go w artykule Wyrok TSUE C-744/24 – odsetki od skredytowanych kosztów (23 kwietnia 2026) oraz w analizie kulis sprawy.
---
Podsumowanie
Motyw 60 wyroku TSUE C-744/24 to nie akademicka dygresja, lecz konkretna odpowiedź na argument, który banki podnoszą w procesach o sankcję kredytu darmowego od lat. Trybunał powiedział wprost: konstrukcja ceny kredytu – prowizja czy wyższe oprocentowanie – była wyborem biznesowym kredytodawcy. Skoro bank wybrał model bardziej skomplikowany (i, jak się okazało, mniej transparentny), ponosi konsekwencje jego wad.
Wewnętrzna sprzeczność narracji sektora – że prowizja była jednocześnie konieczna, korzystna dla konsumenta i w pełni transparentna – nie wytrzymuje konfrontacji z motywem 60. To poważny argument procesowy, który warto wykorzystać w sprawach o SKD.
---
Stan prawny na 28 kwietnia 2026 r. | Podstawa: wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 r., C-744/24 P.W. przeciwko Bankowi Polska Kasa Opieki S.A. (motyw 60); ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1362); art. 359 § 21 k.c. (odsetki maksymalne); dyrektywa 2008/48/WE.
O autorze i informacja prawna
Artykuł przygotowany przez adwokata Jacka Sosnowskiego, specjalizującego się w prawie bankowym i ochronie konsumentów. Kancelaria Adwokacka Sosnowski Adwokaci i Radcowie Prawni – adwokatjsosnowski.pl. Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny – nie stanowi porady prawnej w rozumieniu ustawy Prawo o adwokaturze. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy stanu faktycznego i prawnego. Analiza AI dostępna na SKDomat.pl może być wadliwa – każdą umowę dodatkowo bezpłatnie weryfikuje adwokat z naszej kancelarii (kontakt: pln@adwokatjsosnowski.pl).
Sprawdź swoją umowę kredytową
Skorzystaj z naszego bezpłatnego analizatora AI i dowiedz się, czy Twoja umowa kwalifikuje się do sankcji kredytu darmowego.