Wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 r. (C-744/24): bank nie może naliczać odsetek od kwot, których konsument nie otrzymał. Co to oznacza dla SKD?

Wyrok TSUE w polskiej sprawie dotyczącej kredytów i pożyczek gotówkowych a Sankcja Kredytu Darmowego

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał dziś, 23 kwietnia 2026 r., istotne orzeczenie w sprawie C-744/24 P.W. przeciwko Bankowi Polska Kasa Opieki S.A., dotyczące sposobu naliczania kosztów kredytu konsumenckiego. Sprawa trafiła do Luksemburga z pytania prejudycjalnego Sądu Rejonowego we Włodawie (postanowienie z 20 września 2024 r., sprawozdawca: sędzia Z. Csehi).

W uproszczeniu: bank nie może pobierać odsetek od kwot, które nie zostały realnie wypłacone konsumentowi, lecz zostały przeznaczone np. na składki ubezpieczeniowe, prowizje czy inne koszty związane z umową.

To bardzo ważne stanowisko, ponieważ przez lata wielu klientów zawierało umowy, w których oprocentowanie liczono nie tylko od pieniędzy przekazanych „do ręki", ale także od dodatkowych kosztów doliczonych do kredytu.

Co dokładnie powiedział TSUE?

Trybunał przypomniał kluczowe rozróżnienie pojęć z dyrektywy 2008/48/WE o kredycie konsumenckim:

• „całkowita kwota kredytu" (art. 3 lit. l dyrektywy) – to środki faktycznie udostępnione klientowi do swobodnej dyspozycji,
• „całkowity koszt kredytu" (art. 3 lit. g dyrektywy) – to odrębna kategoria obejmująca odsetki, prowizje, podatki, składki ubezpieczeniowe i inne opłaty,
• nie można dowolnie mieszać tych pojęć kosztem konsumenta – w szczególności doliczać kosztów do kapitału, a następnie naliczać od nich odsetki.

Stan faktyczny sprawy – co dokładnie wydarzyło się we Włodawie?

W dniu 26 maja 2022 r. konsument oznaczony w wyroku jako P.W. zawarł z Bankiem Polska Kasa Opieki S.A. umowę o kredyt konsumencki na podstawie wzorca umownego (postanowienia nie były indywidualnie negocjowane). Parametry umowy były następujące:

Kluczowy mechanizm: stopa oprocentowania 8,49 % została zastosowana nie do kwoty 133 214,92 PLN faktycznie wypłaconej konsumentowi, lecz do kwoty powiększonej o składkę ubezpieczeniową (czyli do 150 000 PLN). Co istotne – wykupienie „dobrowolnego" ubezpieczenia wiązało się z obniżeniem stopy oprocentowania kredytu, więc faktycznie nie było ono w pełni dobrowolne, lecz niezbędne do uzyskania kredytu na warunkach z oferty.

Jak rozwijało się postępowanie?

18 sierpnia 2023 r. P.W. złożył bankowi oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego na podstawie art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, podnosząc trzy zarzuty:

1. 1nieprecyzyjne określenie podstawy naliczania odsetek,
2. 2wskazanie błędnej RRSO,
3. 3możliwość jednostronnej zmiany przez kredytodawcę opłat i prowizji.

Konsument zażądał zwrotu już zapłaconej kwoty 14 428,83 PLN (≈ 3 310 EUR) – bank odmówił.

25 października 2023 r. P.W. wniósł powództwo do Sądu Rejonowego we Włodawie, żądając:

• ustalenia, że kredyt zostanie zwrócony bez odsetek i innych kosztów,
• zasądzenia kwoty 30 051,76 PLN (już spłacone odsetki + składka ubezpieczeniowa) wraz z odsetkami za opóźnienie.

Sąd Rejonowy we Włodawie postanowieniem z 20 września 2024 r. skierował dwa pytania prejudycjalne do TSUE.

Pytania prejudycjalne Sądu Rejonowego we Włodawie

Sąd polski zadał TSUE dwa pytania:

Pytanie 1 – czy art. 10 ust. 2 lit. f) w zw. z art. 3 lit. j) dyrektywy 2008/48 (w kontekście zasady skuteczności i art. 3 ust. 1 i 2 oraz art. 4 ust. 1 dyrektywy 93/13) sprzeciwia się praktyce zamieszczania w umowach o kredyt konsumencki – zawieranych bez indywidualnych negocjacji – postanowień przewidujących oprocentowanie nie tylko kwoty wypłaconej konsumentowi, ale również pozaodsetkowych kosztów kredytu (prowizji, opłat doliczonych do kapitału)?

Pytanie 2 – czy ww. przepisy dyrektywy 2008/48 (w świetle art. 5 dyrektywy 93/13) sprzeciwiają się praktyce ujawniania w umowie jedynie stopy oprocentowania i łącznej kwoty odsetek, bez wyraźnego poinformowania konsumenta, że podstawą obliczenia odsetek jest inna kwota niż faktycznie mu wypłacona (suma wypłaty + pozaodsetkowe koszty)?

Argumenty stron postępowania

Stanowisko banku (Bank Pekao S.A.)

Bank kwestionował dopuszczalność pytań i w istocie bronił następujących tez:

• RRSO została obliczona prawidłowo,
• konsument sam wnosił o uwzględnienie kosztu ubezpieczenia w kwocie kredytu,
• informacja o sposobie naliczania odsetek była zawarta w umowie i formularzu informacyjnym,
• składka ubezpieczeniowa nie stanowi kosztu kredytu pobieranego przez bank, lecz jest wpłacana bezpośrednio na rachunek ubezpieczyciela,
• pytania mają charakter hipotetyczny, bo opierają się na założeniu o braku indywidualnych negocjacji.

Stanowisko konsumenta P.W.

Konsument argumentował, że stopa oprocentowania została zastosowana do kwoty odpowiadającej pozaodsetkowemu kosztowi kredytu, a więc do kwoty, która nigdy nie została mu udostępniona do swobodnej dyspozycji.

Stanowiska rządu polskiego i Komisji Europejskiej

W postępowaniu uczestniczyli także rząd polski (B. Majczyna) oraz Komisja Europejska (P. Kienapfel, P. Ondrůšek, M. Owsiany-Hornung) – ich uwagi pisemne wsparły kierunek wykładni przyjęty ostatecznie przez Trybunał.

Rozumowanie Trybunału – kluczowe motywy wyroku

1. „Dobrowolne" ubezpieczenie to składnik całkowitego kosztu kredytu

Trybunał zauważył (pkt 41 wyroku), że choć ubezpieczenie nazwano „dobrowolnym", to jego wykupienie wiązało się z obniżeniem stopy oprocentowania. Tym samym było wymagane do uzyskania kredytu na warunkach przewidzianych w ofercie. Składka wchodzi zatem w zakres pojęcia „całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta" w rozumieniu art. 3 lit. g) dyrektywy 2008/48.

2. Sposób przepływu pieniędzy nie ma znaczenia

TSUE bardzo wyraźnie podkreślił (pkt 42–43), że kwalifikacja kwoty jako „całkowitego kosztu kredytu" nie zależy od tego, czy została ona wpłacona na rachunek bankowy kredytobiorcy, czy też nie. Okoliczność, że pożyczone kwoty trafiają najpierw na rachunek konsumenta, czy też kredytodawca przekazuje je bezpośrednio wierzycielom (np. ubezpieczycielowi), ma charakter przypadkowy i nie wpływa na ich kwalifikację jako kosztów kredytu.

3. „Całkowita kwota kredytu" i „całkowity koszt kredytu" to dwie odrębne kategorie

Powołując się na wcześniejsze orzecznictwo (m.in. C-377/14 Radlinger i Radlingerová, C-779/18 Mikrokasa, C-686/19 Soho Group), Trybunał potwierdził:

„Całkowita kwota kredytu" i „całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta" są pojęciami odrębnymi i (...) „całkowita kwota kredytu" nie może obejmować żadnych kwot należących do całkowitego kosztu kredytu.

Dyrektywa 2008/48 zawiera kompletną koncepcję podziału kwot w umowach o kredyt konsumencki – państwa członkowskie nie mogą tej koncepcji zmieniać (art. 22 ust. 1 dyrektywy – pełna harmonizacja).

4. „Wypłacona kwota kredytu" wyklucza skredytowane koszty

W pkt 55 i 57 wyroku TSUE stwierdził:

Ani całkowita kwota kredytu w rozumieniu art. 3 lit. l) i art. 10 ust. 2, ani wypłacona kwota kredytu w rozumieniu art. 3 lit. j) dyrektywy 2008/48 nie obejmuje żadnych kwot, których przeznaczeniem jest wywiązanie się ze zobowiązań podjętych w ramach umowy o kredyt – takich jak koszty administracyjne, odsetki, prowizje czy wszelkie inne typy kosztów.

5. Bank nie traci możliwości oferowania kredytów „z kosztami w racie"

Trybunał uspokoił rynek (pkt 59–60): wyrok nie ogranicza rodzajów kosztów, jakie kredytodawca może nałożyć na konsumenta. Bank może:

• nie stosować stopy oprocentowania do kosztów kredytu, a jednocześnie
• zastosować proporcjonalnie wyższą stopę oprocentowania odzwierciedlającą koszt niepobierania odsetek od skredytowanych kosztów.

Innymi słowy: rachunek ekonomiczny banku może pozostać ten sam – ale musi być transparentny i prawidłowo zaprezentowany w umowie.

6. Cel: przejrzystość rynku i porównywalność ofert

TSUE podkreślił (pkt 62–64), że dopuszczenie naliczania odsetek od skredytowanych kosztów zagrażałoby przejrzystości rynku kredytowego, ponieważ uniemożliwiałoby porównywanie ofert różnych kredytodawców – a to właśnie jest jednym z głównych celów dyrektywy 2008/48 (motywy 19, 31 i 43).

Sentencja wyroku (tłumaczenie urzędowe)

Trybunał uznał, że w świetle odpowiedzi na pytanie pierwsze nie ma potrzeby udzielania odpowiedzi na pytanie drugie (pkt 66 wyroku).

Pełna treść wyroku do pobrania

Zachęcamy do zapoznania się z pełną treścią orzeczenia w wersji urzędowej (PL), opublikowaną przez Trybunał Sprawiedliwości UE.

Wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 r. – sprawa C-744/24

P.W. przeciwko Bankowi Polska Kasa Opieki S.A. – pełna treść orzeczenia (18 stron)

PDF · 839 KB

Skutki wyroku dla polskich konsumentów

📌 Co ten wyrok może oznaczać w praktyce?

• większe szanse konsumentów w sporach dotyczących Sankcji Kredytu Darmowego (SKD) na podstawie art. 45 ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim,
• konieczność analizy wielu umów pożyczek gotówkowych, ratalnych i części kredytów konsumenckich z ostatnich lat,
• presja na zmianę praktyk rynkowych i wzorców umownych stosowanych przez banki i firmy pożyczkowe,
• wzmocnienie linii orzeczniczej sądów krajowych, które już dziś coraz częściej uwzględniają roszczenia konsumentów.

Skutki dla banków i firm pożyczkowych

Wyrok TSUE C-744/24 oznacza, że banki i instytucje pożyczkowe muszą liczyć się z:

Kogo dotyczy wyrok TSUE C-744/24?

Wyrok ma znaczenie dla osób, które zawarły umowy kredytu konsumenckiego (do 255 550 zł) zawierające co najmniej jeden z następujących elementów:

• skredytowana składka ubezpieczeniowa (ubezpieczenie na życie, od utraty pracy, CPI), doliczona do kapitału,
• skredytowana prowizja za udzielenie kredytu, od której bank nalicza odsetki,
• skredytowane opłaty dodatkowe (np. opłata przygotowawcza, administracyjna),
• umowa, w której kwota wypłaty była niższa od „kwoty kredytu" wskazanej w umowie.

Stanowisko europejskie – transparentność jako standard

📌 To kolejny sygnał z Europy, że transparentność umów finansowych nie jest opcją, lecz obowiązkiem. Wyrok C-744/24 wpisuje się w linię orzeczniczą TSUE chroniącą konsumentów przed nieuczciwymi praktykami kredytowymi, m.in.:

• C-472/23 (Lexitor, luty 2025) – obowiązek informacyjny i kompletność danych w umowie,
• C-566/22 – sankcje za naruszenie obowiązków informacyjnych,
• C-714/22 – proporcjonalna redukcja kosztów przy wcześniejszej spłacie.

Nasza ocena

W naszej ocenie wyrok C-744/24 może mieć realne znaczenie dla osób, które spłacają lub spłacały kredyty gotówkowe i zastanawiają się, czy bank prawidłowo naliczał koszty.

Dla wielu konsumentów może to być podstawa do złożenia oświadczenia o sankcji kredytu darmowego – instytucji prawnej, która umożliwia zwrot kredytu bez odsetek i innych kosztów w przypadku naruszenia obowiązków informacyjnych przez kredytodawcę (art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim).

Co zrobić, jeśli mam taką umowę?

1. 1Zachowaj spokój – sam wyrok TSUE nie powoduje automatycznego zwrotu kosztów. Konieczne jest złożenie oświadczenia i – w razie odmowy banku – wystąpienie na drogę sądową.
2. 2Zgromadź dokumenty – umowę kredytową, harmonogram spłat, regulaminy, taryfę opłat i prowizji, potwierdzenia wpłat.
3. 3Przeanalizuj umowę – sprawdź różnicę między „kwotą kredytu" a kwotą faktycznie wypłaconą oraz sposób naliczania odsetek.
4. 4Skonsultuj się z prawnikiem – każda umowa wymaga indywidualnej oceny.

Bezpłatna analiza Twojej umowy

Skorzystaj z naszego bezpłatnego analizatora AI na [SKDomat.pl](https://skdomat.pl/analiza) – w kilka minut sprawdzisz, czy Twoja umowa zawiera naruszenia kwalifikujące do SKD, w tym te wynikające z dzisiejszego wyroku TSUE C-744/24.

---

Stan prawny: 23 kwietnia 2026 r. | Sygnatura: C-744/24, P.W. przeciwko Bankowi Polska Kasa Opieki S.A. | Skład: F. Schalin (prezes izby), M. Gavalec, Z. Csehi (sprawozdawca) | Rzecznik generalny: L. Medina | Pytanie prejudycjalne: Sąd Rejonowy we Włodawie, postanowienie z 20 września 2024 r.